29 stycznia 2026

Dlaczego woda z kranu może zniszczyć zegarek wodoszczelny? Ciśnienie dynamiczne vs statyczne.

To jedno z najbardziej merytorycznych pytań, jakie może zadać użytkownik zegarka, ponieważ dotyka ono fundamentalnego nieporozumienia w interpretacji parametrów wodoszczelności. Często słyszy się o przypadkach, w których zegarek z dumnym napisem „Water Resistant 30m” lub „50m” zaparował po zwykłym myciu rąk pod kranem lub podczas brania prysznica. Z punktu widzenia fizyki i inżynierii nie ma w tym żadnej magii – winowajcą jest różnica między ciśnieniem statycznym a ciśnieniem dynamicznym.

Zrozumienie tej różnicy to klucz do przetrwania Twojego czasomierza, ponieważ standardowe testy, którym poddawane są zegarki, odbywają się w warunkach laboratoryjnych, które mają niewiele wspólnego z wartkim strumieniem wody z nowoczesnej baterii umywalkowej.

Ciśnienie statyczne: Teoria laboratoryjna

Kiedy producent podaje na tarczy wartość 30m (3 ATM) lub 50m (5 ATM), odnosi się do ciśnienia statycznego. Test ten polega na umieszczeniu zegarka w komorze ciśnieniowej wypełnionej wodą, w której ciśnienie jest powoli i miarowo zwiększane do zadanej wartości.

W tym układzie zegarek spoczywa w bezruchu. Woda napiera na uszczelki szkła, dekla oraz koronki z jednakową siłą ze wszystkich stron. Jest to sytuacja idealna, w której uszczelki mają czas na optymalne ułożenie się pod wpływem narastającego nacisku. W rzeczywistości jednak, zanurzenie zegarka na głębokość 30 metrów w absolutnym bezruchu jest niemal niemożliwe podczas normalnego użytkowania.

Ciśnienie dynamiczne: Brutalna fizyka rzeczywistości

Problem pojawia się w momencie, gdy woda lub sam zegarek znajdują się w ruchu. Ciśnienie dynamiczne to dodatkowe ciśnienie generowane przez pęd wody uderzającej w konkretny punkt obudowy.

Zgodnie z równaniem Bernoulliego, ciśnienie dynamiczne rośnie proporcjonalnie do kwadratu prędkości przepływu cieczy. Choć woda w kranie domowym ma ciśnienie statyczne w rurach na poziomie około 3-4 barów, to w momencie wypływu ze słuchawki prysznicowej lub kranu, nabiera ona prędkości liniowej. Jeśli skierujesz silny strumień wody bezpośrednio na koronkę lub przyciski chronografu, lokalne ciśnienie uderzeniowe może wielokrotnie przewyższyć parametry, do których zegarek został zaprojektowany.

Przykładowe scenariusze generujące wysokie ciśnienie dynamiczne:

Strumień z kranu: Bezpośrednie uderzenie wody pod ciśnieniem w uszczelkę koronki może wygenerować lokalne uderzenie odpowiadające ciśnieniu na głębokości kilkunastu metrów.
Skok do wody: Moment uderzenia powierzchni zegarka o taflę wody podczas skoku z trampoliny generuje ogromne, nagłe skoki ciśnienia dynamicznego, które potrafią „wtłoczyć” wodę pod uszczelki nawet w zegarkach o teoretycznej wytrzymałości 100m.
Prysznic: Połączenie uderzających kropel (ciśnienie dynamiczne) z wysoką temperaturą (rozszerzalność cieplna uszczelek) i działaniem detergentów (zmniejszenie napięcia powierzchniowego wody) to „zabójcza mieszanka” dla większości zegarków casualowych.

Dlaczego uszczelki zawodzą w ruchu?

Większość zegarków o niższej klasie wodoszczelności (30m-50m) opiera się na uszczelkach typu O-ring, które są osadzone w gniazdach. W warunkach statycznych uszczelka jest równomiernie dociskana. Jednak podczas nagłego uderzenia strumienia wody, może dojść do chwilowego, lokalnego odkształcenia elementu gumowego lub nawet samej osi koronki. Ta mikroskopijna szczelina, trwająca ułamek sekundy, wystarczy, by pod wpływem wysokiego ciśnienia dynamicznego do środka wniknęła para wodna lub kropla cieczy.

Dodatkowym czynnikiem jest zużycie eksploatacyjne. Uszczelki z czasem parcieją i tracą elastyczność. Zegarek, który jako nowy przeszedł testy statyczne, po dwóch latach noszenia może mieć uszczelki tak twarde, że nie będą w stanie zareagować na nagły skok ciśnienia dynamicznego pod kranem.

FAQ – Jak czytać oznaczenia i chronić zegarek?

Czy z zegarkiem 50m (5 ATM) mogę pływać w basenie? Merytorycznie – nie jest to zalecane. Choć 50 metrów brzmi bezpiecznie, ruchy ramion podczas pływania (szczególnie kraulem) generują znaczne ciśnienie dynamiczne przy każdym uderzeniu dłoni o wodę. Dla bezpiecznego pływania rekreacyjnego absolutnym minimum jest klasa 100m (10 ATM) z zakręcaną koronką.
Dlaczego zegarek zaparował pod prysznicem, a nie w basenie? Prysznic to gorsze środowisko ze względu na temperaturę. Gorąca woda powoduje, że metalowa koperta rozszerza się szybciej niż gumowe uszczelki, co może prowadzić do chwilowego rozszczelnienia. Dodatkowo mydło i szampony zmniejszają napięcie powierzchniowe wody, ułatwiając jej penetrację najmniejszych szczelin, których „czysta” woda by nie pokonała.
Co oznacza napis „Water Resistant” bez podanej głębokości? To najniższa klasa ochrony. Taki zegarek jest odporny jedynie na przypadkowe zachlapania (np. podczas deszczu). Mycie rąk pod kranem z takim zegarkiem to ryzykowanie jego zalania ze względu na wspomniane ciśnienie dynamiczne strumienia.
Jak sprawdzić rzeczywistą szczelność zegarka przed wakacjami? Udaj się do zegarmistrza posiadającego profesjonalny tester szczelności. Najlepsze są urządzenia wykonujące dwa testy: test suchy (podciśnieniowy, badający odkształcenia koperty) oraz test mokry (w wodzie, pozwalający zlokalizować miejsce wycieku po pęcherzykach powietrza). Jest to jedyny merytoryczny sposób na potwierdzenie, że uszczelki nadal spełniają swoją rolę.
Czy po zalaniu zegarka wystarczy położyć go na grzejniku? Absolutnie nie! Położenie zegarka na grzejniku spowoduje jedynie, że woda odparuje z tarczy i skropli się w innym, chłodniejszym miejscu (np. na mostkach mechanizmu), przyspieszając korozję. Jeśli widzisz parę pod szkiełkiem, zegarek wymaga natychmiastowego otwarcia, osuszenia i serwisu u fachowca. Każda godzina zwłoki to nieodwracalne zniszczenia tarczy i kół zębatych.