15 grudnia 2025

Jak dobrać odpowiednie teleskopy (spring bars) do ciężkich bransolet i pasków NATO?

Wydawać by się mogło, że to najmniej istotny element całego zegarka. Mały, stalowy pręcik ze sprężynką, ukryty pod bransoletą lub paskiem. Jednak w rzeczywistości to właśnie teleskopy do zegarka, znane również jako spring bars, stanowią jedyną barierę chroniącą Twój drogocenny czasomierz przed gwałtownym spotkaniem z twardym podłożem. Awaria tego elementu to najczęstsza przyczyna zgubienia lub uszkodzenia zegarka.

Jako redakcja HORAUTHENTIC wiemy, że dobór odpowiednich teleskopów to nie tylko kwestia zmierzenia szerokości między uszami koperty. Sytuacja komplikuje się drastycznie, gdy musimy zabezpieczyć ciężką stalową bransoletę lub specyficzny konstrukcyjnie pasek NATO. Niewłaściwy wybór może doprowadzić do wyrobienia otworów w uszach koperty, a w najgorszym przypadku – do ścięcia teleskopu pod wpływem sił ścinających. Oto eksperckie kompendium wiedzy o tym, jak zadbać o "bezpieczeństwo zawieszenia" Twojego zegarka.

Dlaczego standardowe teleskopy zawodzą przy bransoletach?

Większość zegarków opuszcza fabrykę na teleskopach o średnicy 1,5 mm lub 1,8 mm. O ile przy lekkim pasku skórzanym są one wystarczające, o tyle przy pełnych, stalowych bransoletach o dużej masie, zaczynają pojawiać się problemy. Ciężka bransoleta do zegarka generuje znacznie większą bezwładność podczas ruchu ręką. Każde gwałtowne machnięcie nadgarstkiem to potężna siła działająca na cienkie końcówki teleskopu.

Kluczowym problemem jest również precyzja dopasowania końcówek (end-links). Jeśli bransoleta ma minimalny luz między uszami, teleskop pracuje w sposób nienaturalny, wyginając się pod wpływem dźwigni, którą tworzy bransoleta. W takim przypadku niezbędne są teleskopy wzmocnione (fat spring bars) o średnicy 2,0 mm lub nawet 2,5 mm, które są standardem w zegarkach typu diver, takich jak np. modele Seiko.

Pasek NATO a ryzyko "wystrzelenia" teleskopu

Paradoksalnie, to właśnie paski typu NATO, stworzone dla bezpieczeństwa żołnierzy, mogą stać się przyczyną awarii teleskopu, jeśli zostanie on źle dobrany. Pasek NATO przechodzi pod teleskopem, wywierając na niego stały nacisk odciągający go od koperty. Jeśli pasek jest gruby i sztywny, tworzy on stałe napięcie na sprężynę wewnątrz teleskopu.

Największym zagrożeniem przy paskach NATO są tzw. teleskopy z kołnierzem (double flange). Pasek, przesuwając się pod zegarkiem, może zahaczyć o kołnierz teleskopu i po prostu go wypiąć. Do pasków typu NATO i typu Zulu rekomendujemy stosowanie teleskopów bezkołnierzowych (shoulderless), które mają gładką strukturę. Są one znacznie trudniejsze do zdemontowania, ale oferują najwyższy poziom bezpieczeństwa, ponieważ nie ma na nich elementu, o który materiał paska mógłby się zahaczyć.

Materiał wykonania: Stal 316L vs. tanie zamienniki

Na rynku dostępne są setki tanich teleskopów wykonanych z mosiądzu pokrytego niklem lub słabej jakości stali. To najkrótsza droga do katastrofy. Wysokiej jakości teleskopy ze stali szlachetnej 316L to absolutna konieczność. Stal ta jest odporna na korozję wywołaną potem oraz wodą morską.

Tanie teleskopy z czasem rdzewieją od środka. Sprężyna pęka, a my dowiadujemy się o tym dopiero w momencie, gdy zegarek spada z ręki. Wybierając teleskopy do zegarków luksusowych, szukaj produktów od renomowanych dostawców, takich jak szwajcarska firma Bergeon czy specjaliści od części zamiennych do konkretnych marek. Inwestycja 30-50 zł w zestaw porządnych teleskopów to najtańsze ubezpieczenie dla zegarka wartego tysiące.

Parametry techniczne: Średnica końcówki (Pivot)

Wielu hobbystów zapomina o najważniejszym wymiarze: średnicy samej końcówki, która wchodzi w otwór w uszach koperty. Jeśli otwór ma 1,1 mm (jak w wielu modelach Rolex czy Seiko), a Ty włożysz tam teleskop z końcówką 0,8 mm, stworzysz luz.

Ten luz spowoduje, że podczas każdego ruchu będziesz słyszeć charakterystyczne "klikanie". Co gorsza, stalowa końcówka teleskopu będzie powoli, ale nieubłaganie rozwiercać otwór w kopercie. Prawidłowe dopasowanie pivotu jest kluczowe dla zachowania stanu kolekcjonerskiego zegarka. Zawsze używaj suwmiarki, aby zmierzyć średnicę otworu przed zakupem nowych teleskopów.

Kiedy wymieniać teleskopy na nowe?

Teleskop to element eksploatacyjny, który podlega zużyciu. Nawet jeśli wizualnie wygląda dobrze, sprężyna wewnątrz traci swoją siłę z upływem lat. Jako eksperci zalecamy wymianę teleskopów przy każdej zmianie bransolety, a w przypadku noszenia zegarka na stałe na jednym pasku – raz na 2-3 lata.

Jeśli zauważysz, że teleskop jest lekko wygięty, ma problem z płynnym "odbijaniem" końcówek lub jest pokryty nalotem, nie zwlekaj ani chwili. Koszt wymiany jest znikomy w porównaniu do potencjalnych szkód. Szczególną uwagę należy zachować przy zegarkach vintage, gdzie otwory w uszach mogą być już nieco wyrobione – tam często stosuje się specjalistyczne teleskopy o pogrubionych końcówkach, aby wyeliminować luzy.

Dobór teleskopów to sztuka detalu, która decyduje o tym, czy Twój zegarek jest bezpieczny. Pamiętaj: bransoleta wymaga grubości i sztywności, a pasek NATO gładkiej powierzchni i braku kołnierzy.

Jednak nawet najlepszy teleskop nie pomoże, jeśli Twoje uszy w zegarku są typu "drilled lugs" (przewiercone na wylot), a Ty użyjesz niewłaściwego narzędzia do ich wypięcia. Istnieje pewna technika demontażu, która chroni wewnętrzne ścianki otworu przed porysowaniem, o czym nie wiedzą nawet niektórzy pracownicy punktów usługowych w galeriach handlowych. O tym, jak profesjonalnie serwisować "podwozie" swojego zegarka bez zostawiania śladów, dowiesz się w naszym kolejnym materiale na HORAUTHENTIC.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Czy teleskopy do zegarków Seiko pasują do innych marek? Słynne Seiko Fat Spring Bars (2,5 mm grubości) mają końcówki o średnicy 1,1 mm. Większość standardowych zegarków ma otwory 0,8-0,9 mm. Oznacza to, że oryginalne teleskopy od Seiko nie wejdą do większości innych zegarków, a próba ich wciśnięcia siłą może trwale uszkodzić kopertę.

Jak zmierzyć rozmiar teleskopu? Rozmiar teleskopu (np. 20 mm, 22 mm) zawsze odpowiada szerokości między uszami koperty (lug width). Nie mierz samego teleskopu po wyjęciu, ponieważ po rozprężeniu jest on zawsze o 1-2 mm dłuższy niż szerokość, do której jest przeznaczony.

Czy mogę używać teleskopów wygiętych (curved)? Teleskopy wygięte stosuje się wyłącznie wtedy, gdy otwory w uszach są bardzo blisko koperty i gruby pasek skórzany o nią ociera. Nie wolno ich używać z bransoletami ani paskami NATO, ponieważ ich struktura jest słabsza niż teleskopów prostych i są one znacznie bardziej podatne na przypadkowe wypięcie.

Co to są teleskopy typu "Quick Release"? To teleskopy z małym suwakiem, które pozwalają na zmianę paska bez narzędzi. Są niezwykle wygodne, ale odradzamy ich stosowanie do bardzo ciężkich zegarków i ekstremalnych aktywności. Dodatkowy otwór w rurce teleskopu, przez który przechodzi suwak, jest punktem, w którym materiał jest osłabiony.

Czy smarować teleskopy podczas montażu? Można nałożyć minimalną ilość czystego smaru silikonowego na same końcówki (pivots). Pomoże to zapobiec korozji galwanicznej między różnymi rodzajami stali oraz ułatwi ewentualny demontaż w przyszłości, zapobiegając "zapiekaniu się" elementu w kopercie.

Chciałbyś dowiedzieć się, gdzie kupić autentyczne teleskopy szwajcarskiej produkcji? A może masz problem z dopasowaniem bransolety do konkretnego modelu typu vintage? Napisz do nas, chętnie pomożemy Ci zabezpieczyć Twój zegarek!