28 stycznia 2026

Jak sprawdzić autentyczność mechanizmu po numerze kalibru? Gdzie szukać oznaczeń pod balansem?

Weryfikacja autentyczności zegarka na podstawie samego wyglądu koperty to w dzisiejszych czasach zdecydowanie za mało. Producenci podróbek (tzw. super-klonów) opanowali do perfekcji kopiowanie detali zewnętrznych, jednak to mechanizm (kaliber) pozostaje sferą, w której najtrudniej oszukać wprawne oko eksperta. Każdy renomowany producent nanosi na serce zegarka specyficzne oznaczenia, które pełnią rolę numeru PESEL dla urządzenia. Zrozumienie, gdzie szukać tych inskrypcji i jak je interpretować, jest kluczowe przy zakupie egzemplarza z rynku wtórnego.

Topografia oznaczeń: Gdzie producenci ukrywają numery?

Większość osób szuka oznaczeń na wahniku (rotorze) w zegarkach automatycznych, ponieważ jest to element najbardziej widoczny przez przeszklony dekiel. To jednak błąd – wahnik jest częścią demontowalną i najłatwiejszą do podrobienia. Prawdziwe, merytoryczne dowody autentyczności znajdują się na płycie głównej lub mostkach, a najcenniejsze z nich ukryte są w najbardziej niedostępnym miejscu: pod kołem balansowym.

1. Rejon pod balansem (Balance Cock Area): Koło balansowe to ten element, który najszybciej oscyluje w zegarku. Aby zobaczyć, co znajduje się pod nim, często trzeba poczekać, aż zegarek się zatrzyma, lub patrzeć pod kątem przy użyciu lupy zegarmistrzowskiej (minimum 10x powiększenie).

W mechanizmach grupy ETA (stosowanych w markach Tissot, Certina, Longines, a dawniej w Omedze i Tudorze), pod balansem znajdziesz charakterystyczne logo producenta (stylizowana tarcza) oraz numer kalibru (np. 2824-2, 7750). Obok nich często widnieje dwuliterowy kod daty produkcji.
W mechanizmach Rolex, pod balansem wybity jest unikalny numer seryjny mechanizmu, który musi korespondować z dokumentacją zegarka.

2. Mostek przekładni chodu i mostek bębna: W mechanizmach manufakturowych (np. Patek Philippe, Audemars Piguet), oznaczenia takie jak liczba kamieni łożyskujących (Jewels), informacje o regulacji w kilku pozycjach (Adjusted to five positions and temperature) oraz numer kalibru są grawerowane bezpośrednio na mostkach. Warto zwrócić uwagę na jakość tego graweru – w oryginałach krawędzie liter są ostre, dno napisu idealnie gładkie, a często są one dodatkowo złocone. W podróbkach napisy bywają płytkie, nierówne lub naniesione metodą laserową, co pod lupą wygląda na "poszarpane".

Techniczne aspekty weryfikacji kalibru

Kiedy już odnajdziesz numer kalibru, musisz przejść do analizy technicznej. Sam fakt, że na mechanizmie widnieje napis "ETA 2824", nie oznacza jeszcze, że jest on autentyczny – Chińczycy masowo produkują klony tego kalibru (np. Seagull ST2130). Diabeł tkwi w detalach inżynieryjnych, których podrobienie jest nieopłacalne.

System antywstrząsowy (Incabloc vs Novodiac): Przyjrzyj się blaszce trzymającej kamień łożyskowy na środku balansu. Oryginalne mechanizmy szwajcarskie używają specyficznych kształtów sprężynek (np. kształt liry w systemie Incabloc). Tanie podróbki często mają uproszczone, okrągłe blaszki, które natychmiast zdradzają pochodzenie mechanizmu.
Regulacja chodu (Etachron): W autentycznych kalibrach ETA system regulacji (przesuwka z dwoma bolcami trzymającymi włos balansu) ma bardzo charakterystyczny, techniczny kształt bloku. W podróbkach ten element jest często wykonany z gorszej jakości stali i ma inne proporcje, co jest widoczne pod mikroskopem.
Szlify i wykończenie (Finishing): Prawdziwy luksusowy kaliber posiada szlify Côtes de Genève (pasy genewskie) lub Perlage (perłowanie). W oryginałach pasy są głębokie i pod wpływem światła zmieniają odcień. W podróbkach szlify są często malowane lub nanoszone powierzchownie, przez co nie dają efektu trójwymiarowości przy poruszaniu zegarkiem.

Jak sprawdzić autentyczność przez internetowe bazy danych?

Gdy odczytasz numer kalibru oraz numer seryjny (jeśli jest dostępny), możesz skorzystać z profesjonalnych narzędzi weryfikacyjnych:

Baza Ranfft: To największe na świecie archiwum mechanizmów (Ranfft Watches Movement Archive). Wpisując numer kalibru, otrzymasz pełną specyfikację: częstotliwość pracy, liczbę kamieni, rezerwę chodu oraz – co najważniejsze – zdjęcia archiwalne. Porównaj układ mostków i kształt kół zębatych swojego egzemplarza ze zdjęciem wzorcowym.
Strony producentów: Marki takie jak Longines czy Omega oferują usługi wyciągu z archiwum (Extract from the Archives). Po podaniu numeru seryjnego mechanizmu, producent potwierdzi, czy dany kaliber o tym numerze faktycznie opuścił fabrykę w tym konkretnym modelu zegarka. To najpewniejsza metoda, choć często płatna.
Wyszukiwarki skradzionych zegarków: Portale takie jak Enquirus pozwalają sprawdzić, czy dany numer seryjny nie widnieje w bazie jako przedmiot pochodzący z kradzieży.

FAQ – Praktyczny poradnik weryfikacji mechanizmu

Co jeśli mechanizm nie ma żadnych oznaczeń? Nie zawsze musi to oznaczać podróbkę. Wiele marek z niższej półki (np. Seiko w starszych modelach) nie grawerowało numerów na mostkach, a jedynie na wahniku. Z kolei w zegarkach typu "vintage" z lat 40. i 50. oznaczenia mogły być wybite na płycie głównej od strony tarczy, co wymaga całkowitego rozmontowania zegarka przez fachowca.
Dlaczego mój mechanizm ma napis "Adjusted", a inny identyczny nie ma? To merytorycznie istotna różnica klasyfikacji. Napis "Adjusted" oznacza, że zegarek przeszedł dodatkową regulację precyzji w różnych pozycjach (np. koronką do góry, tarczą do dołu) oraz w różnych temperaturach. Brak tego napisu na tym samym typie kalibru sugeruje jego wersję standardową, o niższych parametrach dokładności.
Czy mogę sprawdzić numer kalibru bez otwierania zegarka? Jeśli zegarek ma pełny (stalowy) dekiel, jedynym sposobem bez otwierania jest sprawdzenie dokumentacji (karta gwarancyjna) lub próba identyfikacji po funkcjach. Jeśli np. zegarek ma funkcję stop-sekundy, a dany kaliber w oryginale jej nie posiada, to jasny sygnał, że w środku może znajdować się zamiennik lub podróbka.
Co to jest "EB" lub inne dwuliterowe kody przy numerze kalibru? To zazwyczaj kody producenta surowych mechanizmów (tzw. ébauche). Przykładowo, "EB" oznacza Ebauches Bettlach. Poznanie tych kodów pozwala odkryć, kto faktycznie wyprodukował mechanizm dla danej marki, co jest kluczowe przy serwisowaniu i poszukiwaniu części zamiennych.
Czy numer seryjny na kopercie powinien być taki sam jak na mechanizmie? W większości marek – nie. Numer na kopercie (Case Serial) to numer obudowy, a numer na mechanizmie (Movement Serial) to osobna numeracja. Tylko nieliczni producenci (jak np. w pewnych okresach Longines) dbali o to, by te numery były identyczne. W nowoczesnych zegarkach Rolex oba numery są różne, ale oba są zapisane w bazie danych producenta przypisanej do konkretnego egzemplarza.