27 stycznia 2026

Tytan Grade 2 vs Grade 5 w zegarmistrzostwie: Metalurgiczna batalia o lekkość, wytrzymałość i estetykę

Tytan to materiał, który w przemyśle zegarmistrzowskim wywołał prawdziwą rewolucję, choć jego początki wcale nie były łatwe. Gdy Citizen w 1970 roku zaprezentował model Chronomaster, świat po raz pierwszy zobaczył zegarek z metalu kojarzonego dotąd wyłącznie z technologiami kosmicznymi i lotnictwem naddźwiękowym. Tytan obiecywał coś, co wydawało się niemożliwe: wagę niemal o połowę niższą od stali przy zachowaniu ogromnej wytrzymałości mechanicznej. Jednak wraz z rozwojem technologii okazało się, że "tytan" to pojęcie szerokie, a różnica między popularnym stopem Grade 2 a zaawansowanym Grade 5 jest przepaścią, którą czuć nie tylko w cenie, ale przede wszystkim w codziennym użytkowaniu.

Tytan Grade 2: Surowy minimalizm i czystość chemiczna

Tytan Grade 2 jest uznawany za tytan czysty komercyjnie. Oznacza to, że nie zawiera on celowych dodatków stopowych, a jedynie śladowe ilości tlenu, żelaza i węgla. Jest to materiał, który zdefiniował wygląd klasycznych zegarków narzędziowych (tool-watches) ze względu na swoją specyficzną, ciemnoszarą barwę i matową teksturę.

Z inżynieryjnego punktu widzenia, Grade 2 posiada doskonałą odporność na korozję, nawet w najbardziej agresywnych środowiskach, takich jak woda morska nasycona siarkowodorem. Jego największą zaletą jest niesamowita biozgodność – to metal absolutnie hipoalergiczny, który nie reaguje z ludzką skórą, co czyni go wyborem numer jeden dla osób, które nie mogą nosić stali szlachetnej ze względu na zawartość niklu.

Jednak tytan Grade 2 ma swoją piętę achillesową: twardość. W skali Vickersa oscyluje ona w granicach 150-200 HV, co sprawia, że jest on miększy od standardowej stali 316L. W efekcie zegarki wykonane z czystego tytanu "łapią" rysy niezwykle łatwo. Już po kilku tygodniach na bransolecie mogą pojawić się tzw. desk diving marks od kontaktu z blatem biurka. Co więcej, Grade 2 jest niemal niemożliwy do polerowania na wysoki połysk – zawsze będzie miał nieco "mydlaną", matową strukturę, co ogranicza jego zastosowanie w zegarkach eleganckich.

Tytan Grade 5: Szczytowe osiągnięcie inżynierii materiałowej

Jeśli Grade 2 to solidny fundament, to Grade 5 jest wieżowcem ze szkła i stali. Technicznie nazywany stopem Ti-6Al-4V, zawiera około 6% aluminium i 4% wanadu. To właśnie te dodatki zmieniają całkowicie strukturę krystaliczną metalu, czyniąc go stopem dwufazowym (alfa-beta), co drastycznie podnosi parametry mechaniczne.

Grade 5 jest znacznie twardszy od swojego czystego kuzyna – jego twardość w skali Vickersa sięga 350 HV, co czyni go twardszym nawet od większości stopów stali stosowanych w zegarmistrzostwie. Dla użytkownika oznacza to, że zegarek jest znacznie bardziej odporny na codzienne zarysowania i obicia. Ale to nie wszystko. Największą różnicą, którą widać gołym okiem, jest zdolność do obróbki. Tytan Grade 5 można polerować na lustrzany blask, niemal identyczny z tym, jaki znamy ze stali czy białego złota. Marki takie jak Grand Seiko, Omega czy IWC wykorzystują tę właściwość, łącząc szczotkowane powierzchnie z błyszczącymi krawędziami, co w przypadku Grade 2 jest technologicznie niewykonalne na taką skalę.

Warto jednak pamiętać o koszcie. Grade 5 jest metalem niezwykle trudnym w obróbce skrawaniem. Narzędzia diamentowe zużywają się błyskawicznie, a proces polerowania wymaga wieloetapowej pracy rąk mistrzów. To dlatego zegarki z tytanu Grade 5 są zazwyczaj znacznie droższe od swoich odpowiedników z Grade 2.

Fenomen warstwy tlenkowej i samoregeneracji

Jedną z najbardziej fascynujących cech tytanu, niezależnie od stopu, jest jego relacja z tlenem. Tytan ma ogromne powinowactwo do tlenu, co sprawia, że w ułamku sekundy po zarysowaniu, na powierzchni metalu tworzy się przezroczysta, niezwykle twarda warstwa dwutlenku tytanu (TiO2). To ona chroni zegarek przed korozją.

Zjawisko to prowadzi do ciekawego efektu wizualnego. Płytkie rysy na tytanie z czasem "ciemnieją" i stają się mniej widoczne. Nie jest to magia, lecz narastanie warstwy pasywnej, która optycznie zlewa się z resztą koperty. Warto o tym pamiętać, gdy na nowym zegarku tytanowym pojawi się pierwsza skaza – za kilka miesięcy może być ona niemal niedostrzegalna bez użycia lupy.

FAQ – Pogłębiona wiedza o zegarkach tytanowych

Dlaczego tytan wydaje się "ciepły" w dotyku w porównaniu do stali? Wynika to z niskiej przewodności cieplnej tytanu. Stal bardzo szybko odbiera ciepło z Twojej skóry, co sprawia wrażenie nieprzyjemnego chłodu, szczególnie zimą. Tytan przewodzi ciepło znacznie wolniej, więc niemal natychmiast po założeniu na nadgarstek wydaje się mieć temperaturę zbliżoną do ciała. Jest to jeden z głównych argumentów przemawiających za komfortem noszenia tytanu przez cały rok.
Czym są powłoki typu Super Titanium, Diashield czy Duratect? Producenci, zwłaszcza japońscy jak Citizen czy Seiko, doskonale wiedzieli o miękkości tytanu Grade 2. Aby temu zaradzić, opracowali technologie utwardzania powierzchniowego. Polega to na bombardowaniu tytanu jonami lub nakładaniu bardzo cienkich, przezroczystych warstw ceramicznych. Dzięki temu powierzchnia zegarka zyskuje twardość rzędu 1000-1200 HV (pięciokrotnie więcej niż stal), co czyni go niemal całkowicie odpornym na zarysowania przy zachowaniu lekkości tytanu.
Czy mogę wypolerować zegarek tytanowy w domu? W przypadku tytanu Grade 2 o matowym wykończeniu (bead-blasted), domowe polerowanie jest ryzykowne, gdyż łatwo naruszyć jednolitą strukturę powierzchni. Z kolei drobne rysy na szczotkowanym tytanie można próbować usuwać specjalnymi "gumkami" do satynowania, ale wymaga to ogromnej wprawy. Tytan Grade 5 z polerowanymi powierzchniami wymaga profesjonalnych past diamentowych i wysokich obrotów narzędzi, więc zdecydowanie odradzam próby domowe.
Czy tytan reaguje ze słoną wodą inaczej niż stal? Merytorycznie tytan jest całkowicie niewrażliwy na korozję wżerową wywołaną przez jony chlorkowe w wodzie morskiej. Podczas gdy nawet najlepsza stal 904L teoretycznie może wykazać ślady po dekadach zaniedbań, tytan pozostaje nienaruszony. Jest to materiał, który w biologii morskiej stosuje się tam, gdzie stal zawodzi po kilku miesiącach.
Jak rozpoznać, czy mój zegarek jest z Grade 2 czy Grade 5, jeśli nie ma informacji na deklu? Najprostszym testem jest wygląd. Jeśli zegarek ma fragmenty polerowane na wysoki, lustrzany połysk, to niemal na pewno jest to Grade 5. Jeśli cały zegarek jest matowy, ciemnoszary i ma "techniczny" wygląd, prawdopodobnie jest to Grade 2. Kolejną wskazówką jest cena – Grade 5 jest domeną marek premium i luksusowych.